Unutulan Oğuz Boyu: Yıva'ların Gizemli Tarihi ve Anadolu’daki İzleri
Bu videoda neler var?
Oğuzların Üçok koluna mensup olan ve tarih boyunca farklı coğrafyalarda iz bırakan Yıva Boyu’nun izini sürmeye hazır mısınız?
- yüzyılda Kaşgarlı Mahmud’un “İva”, “Yava”, “Yıva” ve “Ava” gibi farklı şekillerde andığı bu boy, yalnızca bir göçebe topluluğu değil, aynı zamanda Anadolu’nun kaderinde pay sahibi olmuş bir halktı.
Reşidüddin’in aktardığına göre, Yıva Boyu yalnızca askeri anlamda değil; sosyal ve kültürel olarak da önemli bir miras bırakmıştır. Ortak ülüşleri, ongonları – yani kutsal kuşları olan çağrı kuşu – ve Abbasiler ile yaşadıkları çalkantılı ilişkiler, onları sıradan bir boy olmaktan çıkarır.
Moğol istilaları sırasında Azerbaycan’dan Batı’ya göç eden Yıvalar, zamanla İran’daki varlıklarını yitirseler de Anadolu’daki birçok bölgeye yerleşerek izlerini kalıcı hale getirdiler. Halep Türkmenleri arasında atlı sınıfı olarak anılan Yıvalar, Kanuni döneminde 200 çadırlık bir nüfusa ulaştı. Anadolu'da ise Kayseri’den Mersin’e, Çorum’dan Giresun’a kadar uzanan geniş bir yerleşim haritası ortaya çıktı.
Sonraki dönemde Büyük Yıva ve Küçük Yıva oymakları arasında yapılan ayrım, hem nüfusun hem de coğrafi etkinin ne denli arttığını gözler önüne seriyor. Prof. Dr. Faruk Sümer’in detaylandırdığı bu tarihsel süreçte, Yıva Boyu’nun kültürel canlılığını da muhafaza ettiği görülüyor.
Bugün bile Anadolu’nun birçok yerleşiminde Yıva izlerini taşıyan köyler ve topluluklar mevcut. Unutulmuş gibi görünseler de, tarih sayfalarında güçlü izler bırakmış bu boyu hatırlamak, geçmişin derinliklerine bir pencere açmak demektir.
Kaynakça
- TDV İslam Ansiklopedisi. İstanbul,43.cilt. 2013. syf. 547-549
- Sümer Faruk. Oğuzlar (Türkmenler), Târihleri, Boy Teşkilatı, Destanları. Ankara Üniversitesi, Dil ve Târih-Coğrafya Fakültesi Yayınları:170.İkinci baskı.syf. 351-358
